Milletlerarası Özel Hukukta Motorlu Araç İşletilmesinden Doğan Sorumluluk

Kitabın Açıklaması
Esas itibarıyla, milletlerarası özel hukukta yabancılık unsuru taşıyan trafik kazaları için en uygun bağlama kuralları öngörülebilmesi, maddî hukukta sorumluluk rejiminin gelişimi ve yapısı göz önünde bulundurulmadan mümkün değildir. Bu doğrultuda, motorlu araç işletilmesinden kaynaklanan zararlar için maddî hukukta kabul edilen sorumluluk rejimi ilk bölümde incelenecektir. İlk bölümde, motorlu araç işletilmesinden doğan sorumluluk bakımından sorumluluğun şartları, sorumlu olan kişiler, tazmin edilecek zararın mahiyeti ve zarar görenlerin kapsamı, sorumluluğu kaldıran veya azaltan durumlar gibi maddî hukuka ilişkin müesseseler ortaya konacak ve maddî hukukta sorumluluk rejiminin zarar görenler lehine geliştiği görülecektir. Yine motorlu araç işletilmesinden doğan sorumluluğa ilişkin kuralların uluslararası ölçekte yeknesaklaştırmanın düzeyi bu bölümde ortaya konacaktır.
Akabinde, trafik kazalarında motorlu araç işletilmesinden doğan sorumluluk ilişkisine uygulanacak hukukun belirlenmesi ve yetkili hukukun kapsamı çalışmamızın ikinci bölümünde etraflıca irdelenecektir. Bu bölümde, motorlu araçların işletilmesinden doğan sorumluluğa uygulanacak hukukun belirlenmesi meselesi, ihtilâfçı metod23 çerçevesinde, temel uluslararası düzenlemeler ve Türk hukuku bakımından 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun (MÖHUK)24 hükümleri kapsamında incelenecektir. Trafik kazaları bakımından genel olarak haksız fiiller alanındaki ika yeri prensibinin önem ve değerini koruduğu düşünülmekle birlikte, son dönemde haksız fiillere uygulanacak hukukun tespitinde önem kazanan diğer objektif ve sübjektif bağlama kurallarının titizlikle değerlendirilmesi gerekmektedir. Ayrıca trafik kazasının dolaylı sonuçları dikkate alındığında ika yerinin tespiti konusunda kaza yerinin esas alınması gibi tarafların meşru beklentilerini karşılayabilecek bir çözüm bulunması önemlidir. Bu noktada, Türk hukukunda yargı kararlarındaki tutum eleştirel bir şekilde değerlendirilecektir. İlaveten, bağlama kurallarıyla tespit edilen yetkili hukukun sorumluluğun şartları ve sonuçlarına uygulanması beklenirken, yetkili hukukun uygulama alanını sınırlayan doğrudan uygulanan kurallar ve kamu düzeni müdahalesinin de dikkate alınması önem taşımaktadır.
Çalışmamızın son bölümünde ise, trafik kazalarında zorunlu malî sorumluluk sigortası bakımından motorlu araç işletilmesinden doğan sorumluluğa uygulanacak hukuk incelenecektir. Trafik kazalarında motorlu araç işletilmesinden sorumluluğun doğması hâlinde, zarar görenlerin; aslî sorumlular yerine, çoğunlukla bu sorumluluğu teminat altına alan sigortacılardan tazminat talep ettiği bilinen bir gerçektir. Bu sebeple bu bölümde, zorunlu malî sorumluluk sigortasında sigortacının sorumluluğuna ve sigortacının rücu taleplerine uygulanacak hukukun ortaya konması hedeflenmektedir. Ayrıca, motorlu araçların uluslararası dolaşımında uluslararası sorumluluk sigortası sisteminin (yeşil kart) getirdiği kanunlar ihtilâfı sorunları da yine bu bölümde tartışılacaktır. Bu tür sigortaların yer bakımından uygulanmasına yönelik temel kural ve prensiplerin motorlu araç işletilmesinden doğan sorumluluğa uygulanacak hukukun belirlenmesinde önemli rol oynayabileceği değerlendirilmektedir.