İngiltere Üzerine Notlar

“James’s Park gerçek bir taşra, İngiliz taşrasıdır. Devasa kadim ağaçlar, gerçek çayırlar,
ördekler ve su kuşlarıyla dolu büyük bir gölet, inekler ve koyunlar kapalı bir alanda, her
zaman taze olan otlarla beslenirler. Westminster Abbey’i çevreleyen dar yeşil alanda bile
koyunlar vardır. Bu insanların kırsal yaşamı yürekten sevdiklerine kanaat getirirsiniz.
Bundan emin olmak ve kanıtlarını bulmak için Chaucer’dan Shakespeare’e, Thomson’dan
Wordsworth ve Shelley’e kadar edebiyatlarını okumak yeterlidir.”
Edebî eserleri çözümlemede “ırk, çevre ve zaman” ilkesiyle kendi döneminde çığır açan
Hippolyte Taine, yalnızca Avrupa’da değil, 19. yüzyıl Osmanlı edebiyat ve eleştiri
çevrelerinde de derin izler bırakmıştır. Edebî metni tarihsel, toplumsal ve kültürel bağlamı

içinde ele alma anlayışı, modern eleştirinin kurucu adımlarından biri olarak kabul edilir.
İngiltere Üzerine Notlar, Taine’in 1861-1862 yıllarında gerçekleştirdiği İngiltere seyahatine
dair gözlemlerinden oluşur. Victoria dönemi Britanya’sının toplumsal yapısını, kent
hayatını, ahlaki değerlerini ve gündelik yaşamını derinlikli bir bakışla ele alan bu metin, bir
medeniyetin zihin haritasını sunar. İngiliz ruhunu anlamaya çalışan bu dikkatli Fransız
bakışı, döneminin alışkanlıklarını, sınıf yapısını ve çalışma ahlakını karşılaştırmalı bir
perspektifle değerlendirir; yalnızca gözlemlemekle kalmaz, kendi ülkesine ve çağının
toplumsal yapılarına da ayna tutar.
Fransızcadan yapılan bu çeviriyle ilk kez Türkçeye kazandırılan İngiltere Üzerine Notlar,
VakıfBank Kültür Yayınları etiketiyle okurlarını bekliyor.
Yazar Hakkında:
Hippolyte-adolphe Taine
Fransız eleştirmen ve tarihçi. 21 Nisan 1828’de Vouziers (Ardenne)’de doğmuş, 5 Mart 1893’te
Paris’te hayatını kaybetmiştir. İlk öğrenimini Rethel ve Paris’te tamamlar; yirmi yaşında École
Normale Supérieure’e girer. Spinoza ve Hegel’e hayranlık duyar; doğa bilimlerine ise derin bir
tutkuyla bağlanır. Taine, 19. yüzyılın en saygın ahlaki figürlerinden biri olarak kabul edilir. Bilime
duyduğu karşılıksız bağlılık, yaşamı boyunca sürer. Fransız Devrimi’nin destansı anlatısını
sorgulama cesareti göstererek edindiği itibarı riske atar. Felsefi düşüncesi, Alman idealizmi ile
İngiliz pozitivizmi arasında bir sentez kurmaya çalışır; özgün bir kuramcı olmaktan çok, parlak bir
yorumlayıcı olarak öne çıkar. Fransız düşüncesinin, Anglo-Germen düşüncenin tek yanlılıklarını
dengelemek ve bu düşüncelerin canlı sonuçlarını yaymakla yükümlü olduğuna inanır. Estetik
anlayışında başlangıçta Hegelci temelleri esas alır, ancak zamanla bu yaklaşımı natüralist öğelerle
harmanlar. Irk, çevre ve tarihsel an gibi sanatı belirleyen etkenler üzerine kurduğu teori ve sanatsal
değerlerin hiyerarşisine dair görüşleriyle tanınır; her ne kadar bu fikirler modern estetik tarafından
eleştirilse de birey psikolojisinden çok tarihsel tiplerin çözümlemesindeki yetkinliğiyle dikkat
çeker. Sanat, devlet ve toplumsal kurumlar üzerine yürüttüğü çözümlemelerle 19. yüzyıl düşünce
dünyasında kalıcı bir iz bırakır.