Türk Müziği Usül Bilgisi

Türk Müziği, diğer yönleriyle olduğu gibi ritmik yapısı ile de son derecede zengin bir yapıya

sahiptir. Ayrıca Türk Müziği, “yetkin kişilerce ve yerinde yapılmak kaydıyla” her türlü yeniliğe de

açıktır. Dolayısı ile Türk Müziği’nin ritmik yapısını yeterince sindirmiş olan bir bestekârın önünde,

bilinen Türk Müziği usûllerini kullanmasının yanında, kendisinin de yepyeni usûller meydana

getirmesinde ve bunları eserlerinde kullanmasında hiçbir engel yoktur.

Türk Müziğinin zengin ritmik yapısı, çok sayıdaki Türk Müziği usûllerinin öğrenilmesini de bir

miktar zorlaştırmaktadır. Bu zorlukta sadece usûl sayısının çokluğu değil, nazariyat kitaplarında

kullanılan terminolojide bazı terimlerin henüz yerine oturtulamamasının, bazı usûllerin yanlış bir

şekilde öğretilmesinin etkisi de büyüktür. Usûllerle ilgili yapılmış birçok tanımın yeterince anlaşılır

olmaması, bazı tanımların ise nazariyat kitaplarında birbiriyle örtüşmemesi gibi durumlar

okuyucuda kafa karışıklığına yol açabilmektedir. Nitekim usûl, ritim, düzüm, ölçü, gider,

metronom, darb, mertebe ve velvele terimleri ile ilgili olarak yapılan bilimsel bir araştırmada

“usûl kavramının ve bu kavramı oluşturan dinamiklerin açıklamalarında bir standart olmadığı;

kitapların hem kendi içlerinde hem de birbirleri arasında farklılıklar ve/veya çelişkiler olduğu

saptanmıştır”

1

şeklindeki sonuç cümlesi konuya yeterince açıklık getirmektedir. Bu sebeple usûl

kavramı ve bu kavrama ilişkin gerekli tüm terminoloji bu kitapta yeniden ele alınmış, bu terimler

okuyucunun rahatça anlayabileceği ve pratikle çelişmeyecek bir şekilde yeniden tanımlanmaya

çalışılmıştır.

Türk Müziği usûlleri, Türk Halk Müziği ve Türk Sanat Müziği ayrımı yapılmadan birlikte ele

alınmış, günümüze kadar yalnızca birkaç örneği bize ulaşabilmiş veya henüz örnek bir eseri

olmayan usûller ile yeni tertib edilmiş usûller de kitaba eklenmiştir. Amaç, kitabın sayfa sayısını

arttırmak değildir; Türk Müziği ile uğraşan gençlere usûllerimizin ne kadar zengin, dinamik ve

gelişmeye açık bir yapıda olduğunu göstermek, usûllerin kullanımı ve yeni usûl üretme gibi

hususlarda onları cesaretlendirmek, Türk Müziği’nin zenginliklerinden daha fazla yararlanmaları

yönünde onları teşvik etmektir.

Günümüzde müzik pazarına aktif olarak beste üreten bestekârların, eserlerinde sayısı üçü geçmeyen

makam ses dizisi ve sadece birkaç usûlü kullanmaları, “birbirine benzeyen eserlerin”

bestelenmesindeki sebeplerden belki de en önemlisidir. Bu yüzden genç bestekârların Türk

Müziği’nin zengin ses dizilerini ve usûllerini öğrenip bunları eserlerinde işlemelerini şiddetle

tavsiye ediyoruz. Böylece bestekarların hem pek çok yeniliğe ve buluşa yelken açabileceklerini hem

de müzikteki zenginliğimizi tüm dünyaya daha kolay tanıtabileceklerini düşünüyoruz.

Bu kitapta her bir usûl, Türk Halk Müziği ve/veya Türk Sanat Müziği eserleriyle

örneklendirilmiştir. Örneği olmayan veya çok az örneği olan usûller için elden geldiğince ve

tarafımızca bestelenmiş örnekler sunulmaya çalışılmıştır. Henüz haberimiz olmayan, elimize bilgisi

geçmemiş usûlleri ise sonraki baskılarda kitaba eklemeyi arzu ediyor, bu konuda iletişim adresimize

gerekli bilgilerin gönderilmesini bekliyoruz.