Merkez-Çevre Düalizmi Bağlamında Van Vilayeti Dâhilinde Devlet-Aşiret İlişkileri (1876-1914)

Van; konumu itibariyle asırlarca birçok medeniyete ev sahipliği yapmış olan tarihi ve kozmopolit bir şehirdir. Gerek coğrafyası, gerek tarihi ve gerek de kültürü ile Van, Türkiye’nin en güzide şehirlerinden biri olarak öne çıkmaktadır. Bu eserde Van’ın 1876-1914 dönemleri arasında geçirdiği dönüşüm ele alınmış olup Osmanlı İmparatorluğu, bölgenin yerel halkı, aşiretler ve dış kuvvetler arasındaki denge politikası ve tarihsel olaylar incelenmiştir. Pek tabiî Osmanlı İmparatorluğu’nun zayıflaması, küresel ve yerel güç odaklarının bölge üzerindeki hırslarını ve isteklerini gün yüzüne çıkarmıştır. Doğal olarak köklü bir imparatorluğun iradesinin tezahürü olarak Osmanlı idaresi, bölgedeki merkezî konumunu arttırmaya çalışmıştır. Bu durum, merkezî idarenin hem yerel güç odaklarıyla hem de bölge üzerinde ilgisi bulunan devletlerle çatışma yaşamasına neden olmuştur. Bu çalışma; 19. yüzyılın son perdesinde devletlerin Van üzerindeki çıkar çatışmalarını, etnik grupların isyanlarını, çökmekte olan bir imparatorluğun topraklarını korumasını incelemekle kalmayarak bilhassa günümüzde yaşanan önemli sorunların köklerine inmeye çalışmıştır. Nihayetinde eser, Kürtçülük ve Kürt sorununun temelleri, Ermeni terörü ve sözde “soykırım” iddiaları, sömürgecilik ve günümüzdeki Batı tahakkümünün temellerine objektif bir açıdan perspektif sağlamaktadır. İmparatorluğun en çalkantılı dönemini konu alan eser, sübjektif görüşlere karşı Osmanlı ve İngiliz arşiv belgeleri incelenerek bir yanıt verme amacı güdülerek kaleme alınmıştır.