Klinik Araştırmalar Sözlüğü

Bilimsel bilginin hızla arttığı ve klinik araştırmaların toplum sağlığına doğrudan yön verdiği günümüzde, ortak
bir dil oluşturmak her zamankinden daha kritik bir gereklilik haline gelmiştir. Klinik araştırmalar, yalnızca ilaç
veya tıbbi cihaz ya da bir ürün geliştirme süreçlerini değil; aynı zamanda bilimsel, etik, hukuki, metodolojik ve
teknik boyutları kapsayan çok disiplinli bir alanı temsil etmektedir. Bu alanın yoğun ve karmaşık terminolojisi,
üreticilerden araştırmacılara, sağlık çalışanlarından düzenleyici otoritelere ve hasta temsilcilerine kadar uzanan
geniş bir paydaş yelpazesi için çoğu zaman açıklığa ihtiyaç duyulan bir unsur olmaktadır.
İnsan sağlığını geliştirmeye yönelik bilimin en önemli araçlarından biri olan klinik araştırmalar, kendi özgün
kavram ve süreçleriyle kimi zaman karmaşık bir görünüm arz eder. Bu sözlük, tam da bu noktada, alandaki tüm
paydaşlar için ortak bir anlayış zemini oluşturmayı amaçlamaktadır.
İlk baskısı 2013 yılında yayımlanan Klinik Araştırmalar Sözlüğü, kavram ve terminolojinin standardizasyonunu
sağlamak ve iletişimde açıklık kazandırmak amacıyla hazırlanmıştır. Aradan geçen sürede, klinik araştırmalar
alanındaki bilimsel ve teknolojik ilerlemeler, yeni düzenlemeler ile güncellenen ulusal ve uluslararası kılavuzlar,
sözlüğün yaşayan bir kaynak olarak yenilenmesini gerekli kılmıştır. Elinizdeki bu yeni baskı, yalnızca terimlerin
tanımlarını sunmakla kalmayıp, kavramların kullanım alanlarını ve bağlamlarını da açıklığa kavuşturarak bilimsel
iletişimde güçlü bir ortak zemin oluşturmayı hedeflemektedir.
Bu kitap, klinik araştırmalarla ilgilenen tüm paydaşlar için kapsamlı bir başvuru kaynağı niteliğindedir.
Araştırmacılar için metodolojik kavramların netleşmesine, sağlık profesyonelleri için uygulamaların
kolaylaşmasına, düzenleyici otoriteler için standartların pekişmesine ve yeni başlayanlar için temel bir rehber
işlevi görmesine katkı sağlaması amaçlanmaktadır.
Klinik araştırmalarda güvenilirlik, şeffaflık, kalite ve bilimsel titizlikten ödün vermeden ilerlemek hem toplum
sağlığına hem de bilimin gelişimine yapılacak en değerli katkıdır. Bu sözlüğün, alanda çalışan tüm paydaşlara
ortak bir dil kazandırarak bilimsel üretkenliği ve iş birliğini güçlendireceğine yürekten inanıyorum.

Kitabın hazırlanması sürecinde emeğini ve desteğini esirgemeyen, metni titizlikle gözden geçirip değerli
katkılarıyla içeriği zenginleştiren Sayın Dilhan Topçu ve Nurşah Ömeroğlu Çetinkaya’ya içtenlikle teşekkür
ederim. Ayrıca klinik araştırmaların ilerlemesine gönül veren, bu alanda özveriyle çalışan tüm paydaşlara
şükranlarımı sunarım.
En büyük dileğim, bu sözlüğün bir araştırmacının metodolojik bir ayrıntıyı daha açık görmesine, araştırma
ekibinde yer alan birinin uygulamayı daha net kavramasına, yeni başlayan birinin öğrenme yolculuğunu
kolaylaştırmasına ve bir düzenleyicinin standartları daha sağlam bir temele oturtmasına katkı sağlamasıdır.
Bilimin dili ortaklaştıkça iş birliği güçlenir; iş birliği güçlendikçe insanlığa olan katkımız artar.
Son olarak, kitabı büyük bir titizlikle yayına hazırlayan yayınevi çalışanlarına ve emeği geçen herkese ve kitabın
bu basımını destekleyen Klinik Araştırmalar Derneği’ne en içten teşekkürlerimi sunarım.
Dr. Ecz. Hilal İLBARS
Ankara, Kasım 2025