Çanakkale'nin Şanlı Birliği 57. Alay ve 19. Tümen Komutanı Mustafa Kemal (Atatürk)

ÇANAKKALE’NİN ŞANLI BİRLİĞİ 57. ALAY

“Biz ferdi kahramanlık sahneleriyle meşgul olmuyoruz. Yalnız size Bombasırtı vakasını anlatmadan geçemeyeceğim. Mütekabil siperler arasında mesafemiz sekiz metre, yani ölüm muhakkak. Birinci siperdekiler kurtulmamacasına kâmilen düşüyor, ikincidekiler onların yerine gidiyor. Fakat ne kadar şayan-ı gıpta bir itidal ve tevekkülle biliyor musunuz? Öleni görüyor, üç dakikaya kadar öleceğini biliyor, hiçbir ufak fütur bile göstermiyor; sarsılmak yok. Okumak bilenler ellerinde Kur’an-ı Kerim, cennete girmeye hazırlanıyorlar. Bilmeyenler kelime-i şehadet çekerek yürüyorlar. Bu, Türk askerlerindeki ruh kudretini gösteren şayan-ı hayret ve tebrik bir misaldir. Emin olmalısınız ki Çanakkale muharebesini kazandıran, bu yüksek ruhtur.” – MUSTAFA KEMAL ATATÜRK

Çanakkale Muharebeleri, Osmanlı Devleti’nin kaderini ve Türk milletinin geleceğini belirleyen en kritik savaşlardan biridir. Bu büyük mücadelenin simge birliklerinden biri ise hiç kuşkusuz, Mustafa Kemal Bey’in komutasındaki 19. Tümen’e bağlı 57. Piyade Alayıdır.

Çanakkale’nin Şanlı Birliği, Çanakkale tarihinin en çok bilinen fakat aynı zamanda en fazla tartışmaya konu olan birliklerinden biri olan 57. Alayın hikâyesini, birincil belgeler, harp cerideleri ve arşiv kaynakları ışığında yeniden ele alıyor. Alayın 1915 yılı başında yeniden teşkil edilmesinden Arıburnu ve Conkbayırı muharebelerindeki kritik müdahalelerine, aylar süren siper savaşlarından Gelibolu Yarımadası’nın tahliyesine kadar uzanan süreç ayrıntılı biçimde inceleniyor.

Mustafa Kemal Bey’in 25 Nisan 1915’te verdiği kararlar ve 57. Alayın Conkbayırı’na yetişerek savaşın seyrini değiştiren müdahalesi, Çanakkale direnişinin dönüm noktalarından biri olarak tarih sahnesinde yerini almıştır.

Dr. İsmail Sabah’ın uzun yıllara yayılan arşiv ve saha araştırmalarına dayanan bu kıymetli eser, 57. Alayın Çanakkale Muharebeleri boyunca üstlendiği rolü ayrıntılarıyla ortaya koyarken, bu birlik hakkında yerleşmiş bazı yanlış kabulleri de tarihsel veriler ışığında yeniden değerlendirmektedir. Böylece tarihseverlere yalnızca bir kahramanlık hikâyesi değil, Çanakkale Cephesi’nin en kritik birliklerinden birinin belgelere dayalı tarihini sunmaktadır.