Yapay Zeka Hukuku ve Hukukta Dijitalleşme

Bilindiği üzere yapay zekâ, hayatın yalnızca belirli bir alanını değil; bütünüyle pek çok alanı köklü biçimde değiştirmekte ve bu alanlarda esaslı dönüşümlere sebebiyet vermektedir. Bu durum, hayatın farklı alanlarında ortaya çıkan farklı olguları çeşitli hukukî alt başlıklar altında düzenleyen hukuk bilimini de geniş çaplı bir hareketlenmeye sevk etmektedir. Nitekim bu hareketlenmenin bir sonucu olarak hukukçular, yapay zekânın ceza hukukundan medeni hukuka, sorumluluk hukukundan fikrî mülkiyet hukukuna kadar pek çok alanda ortaya çıkardığı sorunları yoğun biçimde tartışmaktadır. Bu tartışmalar hem ulusal hem de uluslararası düzeyde çok sayıda akademik çalışmaya konu edilmekte ve hız kesmeden devam etmektedir.

Ancak açıkça belirtmek gerekir ki, konunun popülerliği ve konuya gösterilen ilgi, yapay zekânın hukukçular tarafından yoğun biçimde tartışılmasını sağladığı kadar, beraberinde söz konusu tartışmalara zaman zaman ivme kaybettiren bazı olumsuzluklara da neden olmaktadır. Yapay zekâya ilişkin meseleler, hukukî bir perspektifle derinlemesine ele alınmaktan ziyade, bu başlık üzerinden akademik görünürlük sağlama çabalarının bir parçası olarak değerlendirilmektedir. Bu tür yaklaşımlar, özellikle yapay zekâ gibi teknik, hızlı gelişen ve yüksek risk ve etki potansiyeline sahip bir alanda, hukuken sağlıklı sonuçlara ulaşılmasını güçleştirmektedir. Oysa yapay zekâya ilişkin nitelikli hukukî çalışmalar, uzun soluklu ve meşakkatli bir çabayı zorunlu kılmaktadır.

Bu nedenle yapay zekâ alanında yapılacak hukukî çalışmalar, iki yönlü zorunlulukla karşı karşıyadır. Bir yandan yapay zekânın doğurduğu muhtemel riskleri bertaraf edebilmek amacıyla hızlı çözümler üretme, diğer yandan ise konunun teknik ve çok boyutlu niteliği gereği yoğun emek, ciddi bir fikir teatisi ve kapsamlı bir müzakere süreci yürütme zorunluluğu bulunmaktadır. Dolayısıyla konuya ilişkin çalışmaların, zikredilen her iki zorunluluk da dikkate alınarak yürütülmesi gerekmektedir.

Anılan hususları dikkate alarak, hukukun teknoloji üzerindeki belirleyici rolünü esas alan ve hukukun teknolojiye vereceği yönü ciddiyetle düşünen Türkiye Bilimler Akademisi (TÜBA), bu kitabın yayımlanmasına öncülük etmiştir. Özellikle önümüzdeki yüzyılda ülkeler için güç dengesinin en değerli stratejik araçlarından biri olacağı kabul edilen yapay zekâya ilişkin hukukî düzenlemelerin öneminin, bu stratejik önemle paralel olduğu söylenebilir. Bu öneme binaen, bu süreci yönlendirecek hukuk politikasının da bu güç dengesini büyük ölçüde belirleyen asli faktörlerden biri olduğu söylenebilir.