Fransız Bilim Felsefesi 1

Bilim yalnızca deneyler, gözlemler ve birikimsel teorilerden oluşan teknik bir faaliyet midir yoksa aklın, toplumun ve tarihin kesişiminde şekillenen; gerçeklikle kurduğumuz ilişkiyi kökten değiştiren felsefi bir serüven mi? Fransız bilim felsefesi geleneği Anglo-Amerikan analitik bilim felsefesinin, bilimi salt mantıksal bir yapıya ve doğrusal bir ilerlemeye indirgeyen yaklaşımına karşı bilimsel bilginin tarihsel oluşumunu, kavramsal dönüşümlerini ve süreksizliklerini merkeze alan çok katmanlı ve özgün bir alternatif sunar. Elinizdeki bu eser, yüz yılı aşkın bir süreye yayılan ve epistemolojiyi bilimin tarihsel gerçekliğiyle buluşturan bu eşsiz düşünce geleneğinin entelektüel haritasını, en seçkin temsilcileri üzerinden okura sunmayı amaçlıyor. Kitap, Auguste Comte’un bilimleri bütüncül bir sistemde birleştiren pozitivizminden ve Émile Durkheim’ın sosyolojiyi pozitif bir bilim olarak inşa eden toplumsal ontolojisinden yola çıkıyor. Henri Poincaré’in uzlaşımcılığı (konvansiyonalizm), Pierre Duhem’in bütüncül doğrulaması ve Émile Meyerson’un özdeşlik ilkesiyle teori, doğa ve deney arasındaki ilişkiyi yeniden tanımlarken Léon Brunschvicg’in eleştirel idealizmi, Louis Couturat’nın evrensel mantık ve dil arayışı ve Alexandre Koyré’nin modern bilimin doğuşunu ontolojik bir sıçrama ve “metafiziksel devrim” olarak okuyan yaklaşımıyla bilimsel aklın sınırlarını genişletiyor. Eser aynı zamanda Fransız tarihsel epistemolojisinin radikal kırılmalarına odaklanıyor. Bilimsel bilginin “epistemolojik engellerin” aşılması ve “kopuşlar” ile ilerlediğini savunan Gaston Bachelard, bilimi öznenin değil kavramların iç zorunluluğu ve diyalektiği üzerinden okuyan Jean Cavaillès, organizmayı ve tıp felsefesini mekanik olana karşı “normativite” kavramıyla yeniden düşünen Georges Canguilhem ve bilimi ideolojiden keskin bir çizgiyle ayırarak “teorik pratik” ekseninde konumlandıran Louis Althusser gibi çığır açıcı düşünürlerin kuramsal dünyalarına derinlemesine bir bakış sunuyor.