Kira Hukukunda Takas, Mahsup ve Bedelden İndirim

Kira sözleşmesi; başta barınma olmak üzere çeşitli ihtiyaçların giderilmesinde, gelir-ürün elde edilmesinde, mal ve hakların ihtiyaç sahiplerince kullanılmasında ve genel ekonomiye kazandırılmasında önemi olan tipik bir sözleşmedir. Ülkemizde; bu sözleşmeden kaynaklanan uyuşmazlık sayısı her zaman yüksek olmuştur, hatta son yıllarda bu uyuşmazlıklarda sıklıkla şiddete başvurulmuştur. Bunun sosyolojik, ekonomik, politik ve yargısal nedenleri çok tartışılmıştır. Biz de profesörlük takdim tezimizde bu önemli soruna odaklanmak istedik ve uygulamada sık rastlanan; takas, mahsup ve kira bedelinden indirim konularını ele aldık. Nitekim bunlar farklı kavramlar olsa da, birlikte ele alındıklarında, resmin tamamını görmenin ve çözüm önerilerinde bulunmanın mümkün olabileceğini düşündük.

Çalışmamızda; takas, mahsup ve kira bedelinden indirim kavramlarının teorik açıklamalarıyla beraber, uygulamadaki sorunları aktarmaya, kira hukukuyla hedeflenen sözleşme adaletinin sağlanabilmesi için bu kavramların uygulamasında değiştirilmesi gereken hususlara ilişkin görüşlerimizi aktarmaya çalıştık. Üç kavramın kesiştiği ve temel sorunlara temas edilebilecek tatbikat noktası; kiracının, kirayı veya yan gideri ödemede gecikmesi üzerine kiraya verenin; alacağın tahsili, sözleşmenin feshi ve kiralananın iadesi talepleriyle başlattığı, Türk Borçlar Kanunu’nun 315 ve 362. maddelerine dayanan süreçtir. Bu süreci elverişli kılan bir husus da İcra İflas Kanunu’nun 269. ve devamındaki hükümlerin uygulama alanı bulmasıdır.